Rietveld by Rietveld

Rietveld by Rietveld. Onder deze alleszeggende naam gaan twee nazaten van Gerrit Rietveld in eigen beheer heruitgaven op de markt brengen uit Rietveld's omvangrijke meubeloeuvre. Het is een initiatief van Egbert Rietveld (1961) - een kleinzoon van Rietveld - en achterkleinzoon Ries Seijler (1962) 'om de wereld te laten zien dat Rietveld méér is dan alleen de Rood-Blauwe of Zig Zag stoel'. De twee achterneven maken ook deel uit van het bestuur van de Stichting Auteursrechten G. Th. Rietveld dat het erfgoed van Rietveld zorgvuldig bewaakt. Na diverse pogingen om een groter deel van Rietveld's collectie te laten produceren door andere fabrikanten naast Cassina, besloten Egbert Rietveld en Ries Seijler om het zelf te gaan doen. Precies 40 jaar na het overlijden van Gerrit Rietveld, richtten zij op 25 juni 2004 het bedrijf Rietveld by Rietveld op. De eerste vijf modellen zullen begin 2005 wereldwijd verkrijgbaar zijn.

Rietveld by Rietveld start met een collectie van vijf modellen: de Militaire stoel, de Militaire tafel, het Militaire krukje en de Berlijnse stoel, allemaal ontwerpen uit 1923, en de Steltman stoel uit 1963. 'Zonder dat we het van elkaar wisten, bleek de Steltman onze beider favoriet. We hebben de stoel dan ook in ons logo verwerkt', aldus Egbert Rietveld. 'We gaan de meubels reproduceren in de geest van mijn opa en alles zoveel mogelijk exact namaken. Maar we zullen wél gebruik maken van de huidige moderne technieken als dat de kwaliteit van de meubels ten goede komt. In die zin zijn we dus geen puristen.' Rietveld doelt hiermee op het constructieve principe van de doorlopende stijlen en regels die - onzichtbaar - met deuvels aan elkaar zijn verbonden; een principe dat door zijn opa van 1918 tot circa 1924 vaak werd gebruikt. 'Als er betere alternatieven zijn, zullen we die zeker overwegen. Zo zijn de lijmen van nu in elk geval vele malen sterker en duurzamer dan toen. Verder zullen we waar mogelijk gaan spuiten, in plaats van 'de kwast'; dat zou mijn grootvader in deze tijd immers ook gedaan hebben. Alles dicht lakken zal echter niet gebeuren, want in veel ontwerpen is de houtnerf juist zichtbaar en dergelijke details zijn erg belangrijk voor het totaalbeeld.'
De Berlijnse stoel en de Steltman zullen zowel in een linkse als rechtse uitvoering verkrijgbaar zijn. De Steltman in de afwerkingen blank gelakt, white wash en wit laqué. De Militaire set zal in elk geval in zwart/wit komen en mogelijk nog andere kleurencombinaties.

Reproduceren en interpreteren
Ries Seijler vertelt verder. 'Rietveld probeerde dingen altijd zo makkelijk mogelijk te maken. Hij was eigenlijk heel modern in zijn opvattingen om al zoveel mogelijk te automatiseren. Het feit dat de Panton Chair nu bijvoorbeeld met een druk op de knop uit een machine komt, zou hij fantastisch hebben gevonden. Maar wat hij wilde, kon met de toenmalige technieken en materialen niet. Zo moest hij de zitting van de Militaire stoel wel vast spijkeren, want polyetherlijm bestond eenvoudigweg nog niet. Enige eigenwijsheid kan ons niet ontzegd worden, maar we zijn er van overtuigd dat als Rietveld nú zou leven hij ook andere keuzes gemaakt zou hebben ten aanzien van productie, materialen en dergelijke. Behalve dat we her en der de constructie zullen verbeteren en andere lijmverbindingen zullen toepassen, zijn soms ook andere materialen gewenst. Zo heeft Rietveld de Berlijnse stoel eens met een beukenhouten poot uitgevoerd, maar die heeft de tand des tijds niet geweldig doorstaan. Dat doen we dus anders. Ook gaan we slotbouten gebruiken van roestvrijstaal in plaats van nikkel of ijzer. We gaan dus reproduceren, maar tevens interpreteren en zullen daarbij altijd keuzes maken die geen concessies doen aan de kwaliteit. En kijk, we zouden de Militaire stoel bijvoorbeeld ook in plexiglas kunnen uitvoeren. Maar wáár ga je de grens over? Om hier zo zuiver mogelijk in te blijven, zullen we alle mogelijke wijzigingen daarom eerst voorleggen aan het bestuur van de Stichting Gerrit Th. Rietveld en een Commissie van Aanbeveling, waar o.a. Cees Dam en Richard Hutten in zitten.'
'Overigens staat Rietveld by Rietveld los van de stichting', vult Egbert Rietveld aan. 'Wel zijn en blijven wij allebei bestuurslid van de stichting met oog op de continuïteit. Maar om ook dít zo zuiver mogelijk te houden, hebben we besloten om onze tweederde meerderheid in het bestuur te laten vervallen door het bestuur uit te breiden van drie naar vijf leden.'

Zoveel stoelen, zoveel uitvoeringen
De twee achterneven zijn er trots op dat de eerste prototypes al binnen enkele maanden klaar waren. 'Zeker als je bedenkt dat we vooral qua maatvoering meer problemen tegen zijn gekomen dan we vooraf hadden kunnen bedenken', zegt Egbert Rietveld. 'Zo zijn we uiteraard eerst diverse archieven en musea ingedoken. Het was heel leuk om te merken dat bij het horen van mijn achternaam deuren ineens letterlijk open gingen en ik de modellen dus tot op de millimeter nauwkeurig op kon meten. Maar wat bleek toen: veel van de meubelen die in musea staan, zijn in de loop der jaren behoorlijk krom getrokken. En: de diverse uitvoeringen onderling verschilden ook enorm qua maatvoering. Hoe meer we de diepte in gingen, hoe meer modellen we opmaten en hoe meer werktekeningen we vonden - van musea en Rietveld zelf - des te meer uitvoeringen er van een bepaald meubel bleken te zijn. Achteraf logisch als je bedenkt dat Rietveld veel in opdracht werkte. Neem zes keer een Militaire stoel en hij is zes keer anders. De uitspraak 'zoals je het maakt, heb je het', maar dan in het Uteregs, wordt in de familie nog steeds veel gebruikt. We moeten ons realiseren dat alles handwerk was en dat het er voor een deel ook maar net aan lag welke planken er in de werkplaats lagen. En de ene keer schaafde Gerard van de Groenekan blijkbaar wat langer door dan een andere keer. Voor de goede orde: Gerard begon als krullenjongen en heeft later de meubelmakerij overgenomen. Maar we hebben dus een redelijke bandbreedte qua maatvoering; er ís een marge om Rietveld veilig te interpreteren en die vrijheid nemen we ook.'
Ries Seijler geeft aan dat ze hierbij nog moeten leren om ook meer op hun gevoel te vertrouwen. Hij vertelt hoe ze in een museum een Militaire stoel aantroffen, die voor hun gevoel te rank was. 'Dat bleek achteraf een maatbestelling te zijn geweest. Op Rietveld's eigen ontwerptekeningen waren de poten inderdaad wat breder. Kijk, dat bloed stroomt er, de neus is er ook. Het is een kwestie van snuiven, tasten, begrijpen, interpreteren en leren vertrouwen.'

Geld
'We realiseren ons goed dat er mensen zullen zijn die vraagtekens zetten bij onze goede bedoelingen. Je mag het in negatieve zin commercieel exploiteren van Rietveld noemen', gaat Egbert Rietveld verder. 'Maar dat is absoluut geen uitgangspunt geweest. Het belangrijkste is dat we de wereld gaan laten zien dat Rietveld veel meer is dan alleen een Rood-Blauwe of Zig Zag stoel. Bovendien doen we niets anders dan welke meubelproducent dan ook, maar dan in het klein. We willen heel duidelijk geen dure, gelimiteerde oplages die in gouden dozen met strikken bij musea en galeries te koop zullen zijn, maar onze collectie juist breed uitzetten, wereldwijd. Met name Japan en de Verenigde Staten zullen vermoedelijk belangrijke exportmarkten voor ons worden. Dat er een bepaald prijskaartje aan komt te hangen is evident aan de kwaliteit en status van een merkmeubel. De meubels worden met veel zorg en aandacht voor detail gereproduceerd en dat is nu eenmaal arbeidsintensief en dus duur. Daar komt bij dat een meubel van Rietveld ook een historische meerwaarde heeft. We zullen Rietveld dus, net als Cassina dat doet, boven in de markt zetten. In zijn tijd was Rietveld een soort Ikea avant-la-lettre, maar in deze tijd past Rietveld gewoon op een hoger niveau. We gaan Rietveld dus wel breed neerzetten, maar het zal nooit een massaproduct worden. Daarbij speelt ook de Nederlandse mentaliteit een rol. Zo van: voor een paar planken en wat lijm, ga ik toch niet de hoofdprijs betalen? Nee, die mensen kopen liever het boekje hoe maak ik zelf een Rietveld. Iets waar ik overigens geen moeite mee heb.'
Een resolute Ries Seijler: 'We gaan het doen en we gaan het góed doen, want we geloven erin. Financieel hebben we er tot nu toe alleen maar geld ingestopt. Bovendien hebben we allebei een andere bezigheid waar we onze boterham mee verdienen; ik zit in de projectinrichting en Egbert bij de KLM. We zullen met Stichting Beeldrecht hetzelfde contract afsluiten dat Cassina met hen heeft, inclusief de royalty-afdracht aan de familie. Rietveld by Rietveld heeft zeer bewust dus ook geen bevoorrechte positie op dát vlak.'
De modellen die in productie zijn bij Cassina, blijven onderdeel van hun 'I Maestri' collectie. Het gaat hierbij om de bekende Rood-Blauwe stoel uit 1918, de Zig Zag stoel (1934), het Divantafeltje uit 1923 - door Cassina 'Schroeder' genoemd -, de gestoffeerde Leunstoel (1937) en bank Utrecht uit 1935. In de 'I Maestri' collectie van Cassina zitten verder heruitgaven van Le Corbusier, Frank Lloyd Wright, Charles Renny Mackintosh en E. Gunnar Asplund.

Kindercollectie
Rietveld by Rietveld is van plan om de collectie elk jaar uit te breiden met nieuwe ontwerpen. 'Bekende, maar zeker ook modellen die de wereld nog niet kent. Dingen die Rietveld wel getekend, maar nooit gemaakt heeft. Bijvoorbeeld omdat de tijd er niet rijp voor was, of dat er gewoon geen belangstelling voor was', aldus Ries Seijler. 'Wat bruikbaar is loopt in vele tientallen modellen: zit- en eetkamerstoelen, fauteuils, kasten en tafels. We gaan hiervoor samenwerken met een Nederlandse fabrikant die zowel kleine series als hoge oplages aan kan, waarbij stoel nummer 10 en 1000 exact hetzelfde zullen zijn. Want dát is onze opzet: Rietveld breder toegankelijk maken dan alleen als collector's items voor de happy few.' De heruitgaven van Rietveld zullen wereldwijd via een selectieve groep topwinkels op de markt gebracht worden. 'Hierbij willen we dat de winkeliers alle modellen opnemen in een soort eigen Rietveld-hoekje', gaat Ries Seijler verder. 'En dus niet dat ze alleen één commercieel model eruit pikken. De meubels worden genummerd en voorzien van een begeleidend boekje over Rietveld en het betreffende model. We streven ernaar de eerste reeks begin 2005 uit te kunnen leveren.'
Ideeën voor een volgende serie zijn er nu al. 'Rietveld heeft behoorlijk wat kindermeubilair gemaakt: van ledikantjes tot kinderstoelen en van commodes tot een bolderkar. Dat zou best wel eens een nieuwe collectie kunnen worden', besluit Egbert Rietveld enthousiast.


Interview door: Monique van Empel







Gerrit Th. Rietveld


Gerrit Thomas Rietveld: meubelmaker, ontwerper, architect. Hij werd geboren op 24 juni 1888, stierf op 25 juni 1964. Hij werd dus precies 76 jaar en 1 dag oud. Ondanks zijn vele tientallen meubels, gebouwen en andere ontwerpen, wordt Rietveld doorgaans geassocieerd met één stoel uit 1918 en één huis uit 1924: zijn beroemde Rood-Blauwe stoel en het Rietveld-Schröderhuis. Maar Rietveld heeft een véél omvangrijker oeuvre achtergelaten: maar liefst 215 meubelontwerpen zoals stoelen, kasten en tafels, 232 ontwerpen voor gebouwen en 240 andere ontwerpen. Soms betreft het concrete meubelen, unica's en prototypen, van andere modellen bestaan alleen schetsen of ontwerptekeningen.







  rietveld-by-rietveld.com
Rietveldhuis