Ettore Sottsass 1917 - 2007

New York Times published January 1, 2008:

Ettore Sottsass, Designer, Is Dead at 90
by
J. Emilio Flores

Ettore Sottsass, an éminence grise of postmodern design who helped found the influential Memphis Group and was responsible for the familiar bright red plastic Olivetti typewriter, died December 31, 2007 at his home in Milan. He was 90.
His death was confirmed by Francesco Rutelli, the Italian culture and tourism minister.
Although trained and active as an architect, Mr. Sottsass secured a permanent place in pop culture with his designs of everyday items, including office cabinets, table lamps, ice buckets and silverware.
“He was truly a giant of design,” said Paola Antonelli, the senior curator in the Museum of Modern Art’s department of architecture and design. “He had a capacity to really feel the times that he was living in and to change with them.”
Recently, Mr. Sottsass experienced something of a renaissance. Last March, the Design Museum in London devoted an exhibition to his work called “Work in Progress.” In September, both the Philadelphia Museum of Art and the Friedman Benda gallery in Manhattan featured his pieces in exhibitions.
In 2006, the Los Angeles County Museum of Art presented what was billed as the first major American survey of his work.
And in early December, a Sottsass retrospective opened in Trieste, Italy, observing his 90th birthday, on Sept. 14. The exhibition, called “I Want to Know Why,” includes 130 of his designs and continues until March 2.

“I would like the visitors to leave crying,” Mr. Sottsass said of the exhibition in an interview with the news agency ANSA. “That is, with emotion.”

Born in Innsbruck, Austria, in 1917, Mr. Sottsass studied architecture in Turin, Italy, and opened his first studio in Milan in 1947.
He worked as a design consultant for Olivetti from 1958 to 1980, creating the Elea 9003 calculator and the popular portable red typewriter, released on Valentine’s Day in 1969. Mr. Sottsass referred to his typewriter as the “anti-machine machine.” Its features included a carriage that dropped to the level of the keyboard and a storage case, though it was the color that made it memorable.
“Every color has a history,” Mr. Sottsass said two years ago. “Red is the color of the Communist flag, the color that makes a surgeon move faster and the color of passion.”
In the 1970s, Alessi hired Mr. Sottsass, who designed various items for the company, like ice condiment sets, soup plates and coasters. He also designed a decanter for Baccarat; a chair for Knoll; and carpet for Namastre.
In the 1980s, Mr. Sottsass was one of the founders and the leading figure of Memphis, the Milan design group famous for brightly colored postmodern furniture, lighting and ceramics. Its collection includes glassworks, and large sculptural cabinets made of acrylic, aluminum and tropical wood.

Mr. Sottsass was known for his playfulness and wit as well as his whimsical ornamentation. His Adesso Però stained-wood bookshelf from 1992 looks like three red lightning bolts shooting into a red platform. His Tahiti lamp, from 1981, resembles a tropical bird with a long yellow neck and boxy red beak.
He never lost the love of the object,” said Susan Yelavich, an assistant professor at Parsons the New School for Design. “There’s a sensuality, a sheer hedonism, that is so welcome and undeniable.”
Mr. Sottsass was influenced by a wide range of artists and decorative styles. Reviewing a 2004 exhibition of his work at the Barry Friedman gallery in New York, “A Master Returns,” Roberta Smith wrote in The New York Times:
“The columnar, horizontally striped Superbox cabinets of 1968 may bring to mind Italy’s striped Romanesque cathedrals, and work of American Minimalists like Anne Truitt and Agnes Martin, as does his famous striped ‘Nefertiti’ desk of 1970. The gray translucent fiberglass forms of his Mobili Grigio bedroom suite (1969-70) suggests a cartoon Art Déco, but also the gleaming fiberglass wall sculptures by the California artist Craig Kauffman.”

Because of Mr. Sottsass’ quirky combination of the prosaic and the irreverent, his work has historically been something of a tough sell with collectors.
“Ettore’s work makes such a strong statement that it’s hard to decorate with it,” Marc Benda of Benda Friedman said on the occasion of the gallery’s Sottsass show. “It’s hard to fit it into a larger ensemble.”
Mr. Sottsass was part of an iconoclastic generation of Italian designers that included Castelli Ferrieri, Pier and Achille Castiglioni, Gae Aulenti and Joe Colombo, who transformed design with their use of new technologies and materials. He collaborated with well-known designers like Aldo Cibic, James Irvine and Matteo Thun.
His own architectural projects included Milan Malpensa Airport, a luxury yacht interior and a house for the design entrepreneur David M. Kelley in Silicon Valley.
Last October, he told The New York Times that his primary concern in building was for the human experience. “My definition of architecture is to design a place where you stay, where you live,” he said.
On the occasion of the Sottsass exhibition at the Los Angeles County Museum of Art in 2006, which he helped design, Mr. Sottsass said he found the notion of a retrospective “a bit macabre.”

“It’s like having a birthday party where too many relatives show up,” he said, “a sign that too much time has passed.”

Gepubliceerd in het NRC Handelsblad van 2 januari 2008:

De radicale ontwerpen van de overleden Italiaanse ontwerper Ettore Sottsass droegen bij aan het succes van Dutch Design.
Door Arjen Ribbens

Een schrijfmachine om naar te kijken. Vazen die geen bloemen nodig hebben. En pepermolens die ook zonder peper de keuken pit geven. De op oudejaarsdag op 90-jarige leeftijd overleden ontwerper Ettore Sottsass maakte gedurende zijn lange leven vele honderden voorwerpen die genoeg hebben aan zichzelf.

Vanzelfsprekend kunnen in de vazen van de Italiaanse ontwerper bloemen worden geplaatst, geven zijn lampen licht en kan er met zijn bestek ook gegeten worden. Maar een Sottsass-ontwerp is niet in de allereerste plaats een gebruiksvoorwerp. Het in een statement: zo beeldend, zo kleur- en fantasierijk kan het leven zijn. Gevraagd naar de kern van zijn werk antwoordde Sottsass altijd dat hij geluk wilde scheppen en bescherming bieden. „Als iets ons kan redden, dan is het schoonheid.”

Ettore Sottsass jr. werd op 14 september 1917 geboren in Innsbruck, in Oostenrijk, als zoon van een Oostenrijkse moeder en een Italiaanse vader. Op zijn elfde verhuisde hij naar Turijn in Italië, waar hij een opleiding tot architect volgde, het beroep van zijn vader. Na de Tweede Wereldoorlog opende hij zijn eigen ontwerpstudio voor architectuur en design.

Als architect ontwierp Sottsass diverse huizen, kantoren en zelfs een ontvangsthal voor een vliegveld. Toch zal hij vooral als industrieel ontwerper herinnerd worden. „Sottsass was onbetwist een van de grote vernieuwers van na de Tweede Wereldoorlog en met zijn radicale opvattingen over vormgeving de ijsbreker voor het succes van Nederlandse vormgeving”, zegt Dingeman Kuilman, directeur van Premsela, het Nederlands instituut voor vormgeving.

Vanaf 1958 werkte Sottsass ruim twee decennia als design consultant voor Olivetti. Zijn belangrijkste ontwerp voor de Italiaanse fabrikant is de ‘Valentin’, een draagbare schrijfmachine die tot de vaste collectie van tal van musea behoort.

Deze schrijfmachine is allerminst bedoeld voor eentonig kantoorwerk, liet Sottsass weten. Nee, de ontwerper hoopte dat zijn oranje-rood gekleurde tikmachine zondagsdichters zou inspireren of als eyecatcher een plek zou krijgen in het interieur. Met zijn opvallende plastic huid en de blik op het binnenwerk hoopte hij dat zijn Valentin „een anti-machine machine” was, speelgoed voor volwassenen.

Vanaf eind jaren zestig was Sottsass een leidende figuur in de Italiaanse avantgarde-cultuur. Hij hield zich bezig met antropologie en psychologie. Hij tekende, fotografeerde, schreef poëzie en artikelen over het ontwerpvak en ging voorop in het debat. Samen met een aantal aanmerkelijk jongere collega’s richtte hij in 1979 Studio Alchimia op en later, in 1981, Memphis, ontwerpcollectieven die bekend werden met meubels die opvallen door hun aparte kleurcombinaties, kitscherige styling en asymmetrische silhouetten.

Ontwerpen die een vormgevingsrevolutie ontketenden, zegt directeur Dingeman Kuilman van het Nederlandse instituut voor vormgeving Premsela. „Sottsass, en met hem de andere vormgevers van Alchimia en Memphis, kraakten het modernistische dogma. Ze braken met de vooruitgangsgedachte, de opvatting dat vormgevers altijd moeten streven naar betere producten. Producten die beter geproduceerd kunnen worden, beter functioneren en, objectief beschouwd, een betere vorm moeten krijgen. Sottsass liet zien dat er ook nog een heel andere manier is om naar vormgeving te kijken, om de functionaliteit van producten ondergeschikt te maken aan hun symbolische betekenis.”

Neem zijn bekendste Memphis-ontwerp, zegt Kuilman, de boekenkast ‘Carlton’. Deze open kast, waarvan elk plank beplakt is met een eigen kleur laminaat, waaronder zelfs een tijgermotief, doet door zijn grillige vorm en zijn sokkelachtige voet eerder denken aan een beeldhouwwerk dan aan een meubel. Kuilman. „Die Sott-sass-kast staat met zijn beperkte functionaliteit wel heel erg ver van de Billy van Ikea. Het is een manifest voor in het interieur.”

Maar het is die radicale opvatting – meubels die een idee of een emotionele boodschap overbrengen – die volgens Kuilman de weg heeft vrijgemaakt voor het sinds de jaren negentig zo succesvolle ‘Dutch Design’. „Droog Design en tal van Nederlandse ontwerpers zijn schatplichtig aan Sottsass en Memphis. Zou de ladenkast van Tejo Remy er ook zijn gekomen zonder de Carlton?”

Sottsass ontwierp in de jaren zeventig en tachtig tientallen keukenaccessoires voor Alessi, van dienbladen en ijsemmers tot peper- en zoutmolens en glaswerk. Maar de laatste vijfentwintig jaar van zijn leven koos hij voor de vrijheid van kleine oplages. Hij ontwierp honderden vazen en meubels in edities van soms slechts vijf exemplaren. En hoewel zijn handschrift herkenbaar bleef, werden deze ontwerpen steeds radicaler. Een paar jaar terug ontwierp hij bijvoorbeeld nog een ‘bureau voor een linkshandige gentleman’ – veel lades en prachtig van kleur, maar ongeschikt om aan te werken.

De stroom producten droogde nimmer op. Want ook op hoogbejaarde leeftijd bleef Sottsass onverdroten doorgaan. Afgelopen jaar opende nog een aantal exposities met nieuwe vazen en meubels. En zijn overzichtstentoonstelling ter gelegenheid van zijn negentigste verjaardag in het Design Museum in Londen noemde hij onbekommerd ‘Work in progress’.

Humor was een van de kenmerkendste aspecten van zijn werk. Zijn laatste grote tentoonstelling, die begin december opende in het Italiaanse Triëst, noemde hij ‘Ik zou willen weten waarom’. De tentoonstelling, die nog tot maart loopt, toont een overzicht met 130 van zijn ontwerpen. „Ik hoop dat bezoekers huilend vertrekken”, zei Sottsass. „Dat wil zeggen, met emotie.”

Sottsass wordt overeenkomstig zijn laatste wens vrijdag gecremeerd

exhibition Ettore Sottsass

July 29th - September 23, 2007

VIVID Gallery Rotterdam